Artikel in Schoolkrant 'Gomare'

STREEKTAAL (12)

 

K. de Groot

 

 

STREEKTAOL

In deze rubriek komen alle dialecten aan de orde, die door de leerlingen van onze school  gesproken worden. In 10 afleveringen zijn alle dialecten rond Gurrecum aan de orde gewist. Je kunt het allemaal nog nalezen op www.dialectopgomarus.nl .Bedankt veur alle mooie stukkies die jullie aangeleverd hebben in jullie eigen dialect!

Maar nou mo-je nie dinke dat de STREEKTAAL-rubriek voorbij is. We gaon gewôôn deur. Dus je mag nog steeds een leuk verhaaltje of gedichtje inleveren, in dialect.

 

Deze rubriek blijft een hart onder de riem voor alle streektaalsprekers. Voor allen die geen dialect beheersen, is deze rubriek een oproep: Respect veur dialect!

 

Dialect en Taal

Dialecten zijn speciale vormen van taal. Elke streek heeft z’n eigen taalvariant; dialect wordt daarom ook wel streektaal genoemd. De streektalen zijn veel ouder dan het Standaardnederlands. Door de moderne media en door de toename van onderlinge contacten, zijn veel dialecten bezig te verdwijnen. Hiermee gaat een waardevol, streekgebonden stuk cultuur verloren.

In dit nummer van Gomare gaat het over ‘Taal’. Wij zijn dialectliefhebbers, en daardoor ook echte taalliefhebbers. De Nederlandse taal kennen is onmisbaar; je streektaal kennen is prachtig!!

 

Waarom dialect??

  • Praot mor gewôôn !
  • In je èège taol kan je veul beter zegge wa je dinkt!
  • Az-zie je aaige taoltjie praot, voellie je ’t mêêst op-ie gemak, hee! (Sliedrechts)
  • Streektaol, daor zeg-de veul meer mee!

Dus: Respect veur dialect!

 


Hoe schrijf je dialect?

 

Tabel 1. Overzicht van enkele schrijfwijzen.

 

Schrijfwijze

Uitgesproken als:

Voorbeelden:

ôô

de oo in oor

Grôôt

êê

de ee in eer

Bêên

èè (soms ook ae)

de ai in militair

Klèèn, lèèrs

ao

‘platte’ aa

Paol

 

 

Van Ooijen, bedaankt!

Meer dan 3 jaar hebben meneer Van Ooijen en ik samen de rubriek STREEKTAAL verzurgd. Meneer Van Ooijen heeft aangegeven dat-ie ermee wou stoppen. Mar ‘k wit zeker dat-t-ie nie stopt mee plat praote. Z’n vrouw en ok z’n schaope verstaon alliên mer Hèmers, zee-t-ie veurig jaor in ‘n interview! Meneer Van Ooijen, van harte bedaankt veur oe bijdrages en veur de prettige saomewerking!

 

 

 

Mailtje van Mirjamme

End tweeduuzendzeuven kwam d’r nog een mooi mailtje van een brugpieper uit Nederhemert. (‘k Moet zeggen: van zukke mailtjes krijg ik een wèèrm gevuul van binnen!)

 

Ik zal m’n èège erst effe vurstelle. Ik zij Mirjam Verhaai en ik kom 
uit Hêmert. Ik zit paas in Gurrekum op school en het bevalt me erreg 
goed. Ze hebbe me zellefs gevraoge of ik klassevertegewoordegster wou 
worre. Ik gaai ‘s zômers op de fiets naor school en ‘s weinters gaai ik 
mit de bus. Onderlest zijn mijn moeder en zusters mee klên keijer en 
babys op school wieze ête. De was vur een cijfer vur m’n zuster 
(verzurreging), die moes ête kôôke. Ze vonde et erreg lekker, mer de 
lerare hadde al van de kêêk gegete, dus toen kwame ze vur de gaste 
kêêk tekort. Mester van Ooije kwam nog effe van de soep smikkele, hij 
von et heerlijke temaotesoep. Nou ik hoop ded-de gullie du ammel kunt 
lêze en aanders motte mer vraoge of iemand ‘t  vur oe wilt vertaole. 
Veul groeten van Mirjam Verhaai en houdoe!

 

(‘k Wil gère Mirjamme hêêl hartelijk bedanken.

Heb je ook een verhaaltje in jouw dialect, stuur het op naar kdegroot@gomarus.nl !)

 

 

Oproep!!

  • Wie wil mij helpen bij het beheren van de dialectsite www.dialectopgomarus.nl. !?
  • En wie wil een kort verhaaltje inspreken in dialect? (om op de site te zetten!)
  • Willen alle personeelsleden die opgegroeid zijn met een dialect (buiten onze regio) een stukje schrijven in het dialect van hun jeugd! Dan zetten we in de volgende schoolkrant al die stukjes: zeeuws, rijssens, veluws, enz. Dus kom op, de leerlingen verwachten nu wat van júllie!

 

COLUMN

Jong geleerd is oud gedaon!

 

Zo is-ta met veul dinger: azzie-t jong doet, doe je’t laoter mêêstal ok. Daarom probeer ik die klèène jong op school wèèrm te maoke veur streektaal. Majao, ‘k he-t-al meer gezeed: da val nie mee. Veul ouwelui dinke dat Standaard-Nederlands of ABN beschaafder is dan da platte gemaauw. En die keinder die neme da over, natuurlijk....

 

Gelukkig denkt niet iedereen ‘r zo over. “Streektaal is niet boers!” stond er end veurig jaor boven een artikel in êên van de regionale blaoje te lezen. Het artikel was een verslag van de jaarlijkse streektaalmiddag van de Stichting Alblasserwaard en Vijheerenlanden, gehouden op 3 november 2007 in De Til in Giessenburg.

 

Wij, van de Gomarus-school uit Gurrecum, hebben op deuze middag een ‘optreje’ verzurgd met vijf leerlingen in vijf verschillende dialecten! Nou mo-je wete, da op zô’n middag over ’t algemêên wa ouwere minse komme. Ze hebbe d’r ôôge uitgekeken: ammel van da jonge volk dat daor veur in de zaol het woord voerde! En dan nog in dialect ook! Eigenlijk had ’t meer weg van een Babylonische spraakverwarring. Iedereen zat z’n èège dialect te verdedigen. Heel leerzaam. Want op die manier kwamen de verschillen (de isoglossen) heel scherp in beeld.

Op de streektaal-website van onze school: www.dialectopgomarus.nl is een uitgebreid verslag te lezen van de Streektaalmiddag. Ook diverse kranten hebben aandacht aan onze activiteiten geschonken. (Zie kader hieronder).

 

Wat die middag opviel was het enthousiasme. Jonge en ouwe platpraoters bij mekaor. Ginneraosie-kloof? Belnent! (Welnee!). Blijf dialect praoten, zee êên van de ouwchies nog aon ’t end van de middag. Nou laten we hopen dat ’t ook hier waar is: azzie-t jong doet, doe je’t laoter mêêstal ok!

 

A-je nou zelf nog klèène jong he lopen thuis, gao ’s plát praote tegen ze! Of zet een oefen-CD aan met “Verhaoltjies in dailect”. Die kan je bij mijn bestellen...... (allêên ik mot ‘m nog gaon maoke, a’k nog is tijd heb....). Marre, de titel van die nieuwe verhaoltjies-CD, die kan je al wel raoje: Jong geleerd is oud gedaon!!